Compliment voor de beschrijving van het gewenste groen in alle documenten van het ontwerp Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) Spaarneboog. Hieronder nog enkele aandachtspunten.
Het Projectgebied kent duidelijke opgaven én kansen. De aanwezige groenstructuur met volwassen bomen vormt een waardevolle basis, maar de huidige inrichting van het park en openbare ruimte is verouderd en kent achterstallig onderhoud. In het voorliggende ontwerp Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) wordt invulling gegeven aan de belangrijke opgaven. We regeren alleen op deze twee opgaven.
Het PvEL maakt een ontwikkeling mogelijk die bijdraagt aan een hoogwaardige groene omgeving, aan een verbetering van de leefbaarheid. Door slim om te gaan met de ruimte, en functies te combineren, lukt het wel om het Nelson Mandelapark te vergroten en de gehele buitenruimte met 12% meer te vergroenen van 25% naar 37% van het projectgebied. Er is ruimte voor het toevoegen van water(opvang), speelvoorzieningen en het versterken van de ecologische structuur. Advies: Ontwerp gericht op de functie van de voorziening en minder op basis van beeldkwaliteit zoals vroeger. Geef in het VO aan waar de mogelijkheden zijn om gevel- en dak begroeiing aan te brengen als leefomgeving voor vliegende dieren en om de hittestress te verminderen. Pas vele malen dubbel gebruik van de openbare ruimte toe. Gebruik de wadi’s ook als plek met speelvoorzieningen en een diversiteit aan planten. Voorzien het VO van een uitgewerkt beplantingsplan met soorten, ondergrondse ruimte en inrichting voor de groeiplaats en dikte van de boom bij aanplant
Openbare parkeerplaatsen verdwijnen zoveel als mogelijk uit de openbare ruimte. Wij kijken uit naar de wijze waarop de vergroeningsopgave daar gebruik van kan maken. Advies: Steef bij het kiezen van boomsoorten naar een snelle boomkroonbedekking maar zonder te veel schaduw overlast voor de omwonenden. Plant bomen aan de zuidzijde 5m van de parkeergarage. Wissel snelgroeiende soorten bv populier en wilg af met langzamer groeiende bomen om ook op het parkeerdek schaduw te krijgen. Vergroen het parkeerdek met bakken waarin planten tegen de veiligheidsrekken rondom groeien.
De Paul Krugerkade wordt volledig vrijgemaakt van parkeerplekken, waardoor de straat een beter en prettiger functionerende fietsstraat wordt. Advies: Maar ook dat het zicht op wat er in het park gebeurt kan worden verbeterd (sociale veiligheid). Houdt hier rekening mee met zichtlijnen vanaf de straat op de plekken die dit toezicht nodig hebben.
De Doe-tuinen behouden hun plek in het park. Eventuele uitbreiding is zeer gewenst. Deze tuinen worden, volgens de toelichting, beter ingepast door een bomenrij te plaatsen langs de achterkanten van de President Steijnstraat. Advies: Plaats geen bomen rij langs Doe-Tuinen, want ze hebben licht nodig om de planten te kunnen laten groeien en de tuinen zijn dan niet goed ingepast voor hun functie. Het is beter als de Doe-Tuinen helemaal worden omgeven met een heg, waardoor de plek beter gedefinieerd wordt in het park. De heg is leefomgeving voor mussen en andere kleine dieren.
Het gebied is gebruikt als bedrijfsterrein. Is al onderzocht wat de kwaliteit is van de bodem. Advies: Kan na het verkennend bodemonderzoek volgens de NEN 5740 worden aangegeven of de grond geschikt is om op enkele plekken fruit en notenbomen en struiken te planten? Als dat mogelijk is dan uitsluitend in beplanting of gras. Afgevallen noten en fruit kunnen dan blijven liggen voor mensen en dieren zonder overlast te geven.
De adviescommissie Omgevingskwaliteit AOK heeft aandacht gevraagd voor de verbinding tussen het park en het Spaarne, de vergroening tot en met de Spaarndamseweg en de kwaliteit van het binnenterrein van het winkelcentrum met maaiveld parkeren. Het risico is dat dit gebied het karakter krijgt van een doorgangszone in plaats van verblijfsgebied. Advies: Voorzie de Werfstraat aan beide zijden van bomen 1e grootte bij niet woongebouwen en 2e grootte voor woningen maar niet voor woonkamers. Maak grote boomspiegels beplant met lage heesters en vaste planten waar het blad kan blijven liggen en verteren tot weer voeding voor de boom.
Er wordt door de AOK ook aandacht gevraagd voor de overgangen van privé naar openbaar, wat met name bij de woonblokken in het park een aandachtspunt is. Advies: maak duurzame stenen erfafscheidingen met openingen waar beplanting doorheen kan groeien.
Duurzaamheid: Om leefgebieden voor flora en fauna te verbeteren en te creëren wordt meer m2 groen toegevoegd van verschillende typen groen. Er wordt voor vier soortencategorieën een hoogwaardige habitat gecreëerd. Ook komt er meer ruimte voor waterberging. De gemeente volgt hierbij het Convenant Toekomstbestendig Bouwen op het niveau ‘zilver’. Advies: doe dit op, aan en rond het gebouw ook op maaiveld niveau!
Het plangebied ligt naast de Bolwerken een ecologische verbindingszone van het Natuur Netwerk Haarlem. Het is een belangrijke schakel in de oost-west verbinding. Het park heeft een hoge potentie om de ecologische waarde te versterken. Advies: Het zal een opgave buiten het projectgebied zijn om een verbinding met de Bolwerken te maken. Maak er een aparte gemeentelijke opgave van.
Complimenten voor de beschrijving van het hoofdstuk 7.6 Natuur, klimaat en duurzaamheid. We vragen aandacht voor:
7.6.1 Natuurinclusiviteit en biodiversiteit; Aanleg met een levensduur 40 jaar voor paden en groenvoorzieningen in het park. Voor bomen 2e grootte 60 jaar en voor 1e grootte is het steven naar minimaal 80 jaar. Vraag een beheertoets aan Spaarnelanden als het VO gereed is.
7.6.2 Bomen; Plaats nieuwe bomen niet voor een woonkamer. Afstand tot de gevel is afhankelijk van de breedte van de volwassen boomkroon. Uitsluitend bij groeiplaatsverbetering voor bomen kan humusrijke grond worden gebruikt. Zie HIOR 8.2.4 Groeiplaatsinrichting bomen. De HIOR-paragraaf 7.2.4 is gewijzigd bij de actualisering van december 2025 van het HIOR.
Zorg bij de aanplant van bomen dat niet de minimale m3 groeiplaatsverbetering van de HIOR wordt toegepast maar streef als daar ruimte voor is naar de duurzame aanbeveling van boomkwekers van 1m3, 0,75 m3 en 0,5m3 per levensjaar voor bomen 1e, 2e, en 3e grootte.
Plant als het budget het toelaat niet de minimale maat uit de HIOR, maar 1 of 2 maten dikker, zodat de beeldkwaliteit eerder is gerealiseerd. Het bomenplantbedrijf is verantwoordelijk voor het aanslaan van de bomen tot 3 jaar na aanplant. Zorg voor betrokkenheid bij de bewoners en vraag of ze meehelpen de nieuwe aanplant water te geven. Draag de groenvoorzieningen inclusief bomen 3 jaar na aanplant, met een schouw en budget, over aan Spaarnelanden. Voorzie de overdracht van een beheerplan.
7.6.4 Energie; Houdt bij de plaatsing van zonnepanelen rekening met de slagschaduw van toekomstige bomen.
De Transvaalbuurt heeft maar 6% openbaar groen (Haarlem in cijfers). Binnen het project mag het oppervlak groen niet afnemen (Natuurherstelwet) en moet toenemen om bij te dragen aan het streven naar 30% groen in de buurt. Het oordeel dat bewoners van de Transvaalwijk geven aan de kwaliteit van het groen in de buurt is 6.4. https://www.atlasleefomgeving.nl/check-je-plek
Reactie: zijn de herinrichtingskosten van ongeveer € 3,6 miljoen voor het Nelson Mandel park en € 2 miljoen voor de Paul Krugerkade niet te laag geraamd. Zie de kosten Bottemanneplein. De lange doorlooptijd en de vele wisselingen van en het tekort aan procesmanagers hebben daar mede tot extreem hoge kosten geleid. Tracht dit te voorkomen door de procesbegeleiding van de herinrichting van het Nelson Mandela Park bij HBB te leggen. Haal delen van de herinrichting naar voren zodat gebruik kan worden gemaakt van de Realisatiestimulans. Streef niet naar een volledige herinrichting maar naar een verbetering en aanvulling van de bestaande basisvoorzieningen en beplanting. Stel besluiten om dure voorzieningen zoals formele speelplekken te realiseren uit tot het laatst, als de bewoners er komen wonen. Groenvoorzieningen hebben tijd nodig om aan te slaan en volwassen te worden. Begin na het vaststellen van het parkontwerp alvast met het planten van de bomen.
Als Haarlem werkelijk van een versteende stad naar een groene stad wil gaan is aanleg met een lange levensduur en structureel voldoende budget nodig voor onderhoud, personele capaciteit en handhaving. Nieuwe bomen moeten bovendien voldoende groeiruimte, water en nazorg krijgen. Het planten van bomen die enkele jaren later doodgaan, mag niet als vergroening worden beschouwd.
Hilde Prins hildeprins@hetnet.nl
Aangepast: 11-10-2026
Er zijn nog geen reacties
Om reacties te plaatsen heb je een account nodig. Heb je al een account log dan in.